Showing posts with label Mne. Show all posts
Showing posts with label Mne. Show all posts

Tuesday, 7 June 2011

Estadu TL ho PNTL Hanai Emprezariu Xines

Tempo Semanal-Dili, 07/06/2011


Ceremonia inaugurasaun Palacio Prezidenti doasaun husi Xina
Emprezariu Macau hetan tratamentu especial husi estadu Timor leste. Iha dader de’it karreta jeep ho marka POLICIA CSP (corpu seguranca pesoal) rua ho membru PNTL husi CSP foo esguranca maximum ba karreta pajero rua ho numeru matrikula governu nian inklui bis Parlamentu nasional nian ida hodi tula ne’ebe emprezariu husi Macau Xina. Vizitante sira ba iha Otel Timor hakfodak hodi husu malu kona ba dignitariu bo'ot mai husi nasaun ne'ebe maka vizita hela dili mak hetaan seguranca metin maka'as hanesan ne'e. 

“Ne’e prezidenti husi nasaun ne’ebe?” husu malu Timor oan lubun ida ne’ebe tu’ur hela iha kafetaria Otel Timor.

Ida seluk hataan dehan, “bisnismen husi Macau. wou.....seguranca maka'as hanesan ne'e? entaun ita nia nasaun ne'e la aman karik?”

Ida seluk dehan, “ita nia PNTL ho bombeirus sira ne’e gosta maka kawal emprezariu ho artista sira.”

"Emprezariu ne'e merese duni atu hetaan segurnca maximu tan ba osan barak ne'e fali," Timor oan seluk so'e biadas.

Iha momentu balun membru parlamentu nasional dulas ibun hasoru PNTL wainhira haree video membru husi instituisaun seguranca nasaun nian ne’e uza roh Policia Maritima hodi facilita paseu artista feto foun TL KD ho Raul lemos iha fulan ruma liu ba.

Ema lubun sira ne’e haksesuk malu kona ba pozisaun ema xines ne’e. “La’e, prezidenti kamara komersiu Macau niniana.”

Iha fatin duni ema bain-bain hakfodak no admira tan ba seguranca husi CSP ne’ebe trankadu iha Otel Timor. Tuir observasaun membru PNTL husi parte CSP ho tranzitu ne’ebe wain tebes hodi eskolta ulun bo’ot emprezariu husi Xina nian ne’e.

Karreta jeep luxu CSP ninian hodi foo seguranca ba xefe emprezariu Xines iha maibe iha realidade PNTL iha UPF iha fronteira baku ain. “Haree took baa mi policia mak hanesan ne’e duni. Ami gosta kawal emprezariu sira,” dehan membru PNTL seluk ne’ebe hamriik besik Otel refere.

Policia tranzitu ida dehan delegasaun ne’e bainaka husi ulun boot estadu TL ninian mak sira tenke kawal.

Liu husi funsionariu Ministeiru Negosiu estranjeiru parte Protokolu Nasional, Tempo semanal koko husu intervista ho xefe delegasaun ne’e. “Ha’u husu to’ok lai maka foo fali resposta,” dehan funsionariu refere.

Lakleur de’it funsionariu refere hakat ba ko’alia ho staff feto ida husi delegasaun ne’e ho hatudu jeitu deskorda ho intervista. “Ha’u husu ona ba ninia sekretaris maibe dehan labele. Hodiseik kedan sira lakohi foo intervista,” informa hikas funsionariu MNE ne’e ba Tempo Semanal.

Liu tiha minute tolu nolu Membru CSP ida mai loke odamadatan ba lider emprezariu Xines ne’e hodi tama ba karreta pajero no membru delegasaun bisnismen xines nian balun sa’e karreta reprezentante povu ninian hodi eskolta tesik ba diresaun sporte dili ninian.

Emprezariu no servisu na’in husi xina daudaun ne’e hala’o invazaun maka’as mai Dili. Iha momentu ruma emprezariu Timor oan balun dehan emprezariu Xines ne’ebe fa’an ho bicikleta no dalan ninin sei mai hadau oportunidade husi emprezariu kiik Timor oan sira ninian.

Emprezariu ho servisu na’in xines sempre mai ho volume ki’ik lor-loron ho aviaun merpati no dala ruma ho aviaun Batavia. Tuir observasaun jornal ne’e ninian iha matadalan ida iha Bali maka sempre trata sira nia dokumentus no ba foti sira iha Otel lori ba sa’e aviaun iha aeroportu tan ba maioria Xinesa sira ne’e la hatene lian Indonesia.

Iha tuku 14:23 lian sirene motor policia tranzitu halai uluk tiha, akompana kedan karreta protokolu nasional ne'ebe marka estadu, depois jeep Policia CSP no bainaka especial Xines ne'e akompania karreta seluk maka sa'e husi embaixador Xina ba TL no bis parlamentu nasional ninian fila husi diresaun area branka nadodon tesik ba dili laran.   

Governu Xina aijuda ona TL hodi harii gabinete Ministru Negosiu Estranjeiru, Palaciu Prezidenti, Kuatel Jeral F-FDTL no uma atus ida ba ofisiais F-FDTL ninian. Diplomatikamente Xina konsege manan fuan ho laran ukun na'in TL ninian duke governu sira seluk ne'ebe uza TL ninia susar hodi gasta  estraga osan husi selu taxa na'in sira nian maibe ladun foo benefisiu ba nasaun TL.

Thursday, 22 April 2010

Atu Subar Bosok No Defende Aan PSD Tula Todan Ba SEKM ho Media

Tuir komunikadu ba emprensa ne’ebe dirije ba emprensa tomak, Konsellu Ministru esplika katak, “iha loron 14 fulan Abríl, tinan 2010, hala’o iha Palásiu Governu, iha Díli, hahuu ho esklaresimentu kona-ba

situasaun Ministru Negósiu Estranjeiru nian, iha órgaun komunikasaun sosiál sira nia oin. Kazu ameasa Rezignasaun SMS ninia gravidade maka’as tebes maka PM Xanana ho laran luak loke odamatan KM ba komunikasaun social. “Tanba mensajen liu husi telemóvel ne’ebé Ministru Negósiu Estranjeiru haruka ba Sr. Primeiru-Ministru, liu husi Gabineti. Primeiru Ministru konsidera katak liafuan hirak hato’o hosi Zacarias da Costa durante prosesu ida ne’e “labele admite, labele tolera, halo afirmasaun ida ho intimidasaun no ladún iha valór”. Primeiru-Ministru dirije ba Ministru Negósius Estranjeirus katak “...ita boot halo sala tanba desizaun Primeiru-

Ministru nian atu bolu embaixadór sira!”. Ikus liu, Zacarias da Costa husu deskulpa ba Konsellu Ministru,” deklara iha komunikadu ba emprensa husi palaciu do Governu.

Deputadu Riak Leman dehan ba jornalista sira iha Uma fukun Parlamentu Nasional katak sira nia partidu mak husu duni ba Dr. Zacarias atu ba haraik aan ba PM. “Ami mak husu duni ba Dr. Zacarias atu ba husu deskulba ba maun boot Xanana,” dehan Riak Leman. Tuir observasaun Dr. Cristopher Samson katak ne’e hatudu arofansia MNE ninian hasoru ninia Primeiru Ministru. “Kuandu deputadu Riak dehan sira mak husu Dr. Zacarias ba husu deskulba ba PM entaun ne’e hatudu nia la husu deskulba ho laran tan ba ema seluk mak obriga nia. Nune’e sei iha problema nafatin iha futuru tan ba arogonsia Dr. Zacarias ninian ne’e,” dehan Diretor Labeh.

Iha Transmisaun direita debate iha TVTL ne’ebe marka de’it prezensa husi Sekretariu do Estadu Konsellu de Ministru Agio Pereira, Hermenegildo Lopes Kupa no deputadu Rui Meneses ne’e la konsege la’o ho didiak tan ba tuir produtor programa TVTL ninian hateten katak sira konvida ona Dr. Zacarias maibe delega fail ba vice PM Mario Carrascalao. “Foun-foun ami husu ba Ministru Zacarias maka atu mai maibe ninia parte dehan Vice PM Carrascalao mak sei reprezenta nia. Entaun ami dehan ba Vice PM katak programa ne’e sei halo gravasaun maibe Vice PM ezije atu halo transmisaun direitu. Entaun ami nia ema balun ne’ebe la’o hela ho Prezidente ami tenke esforsu para mai fail atu atende programa ne’e no ultimo liu ami konfirma hikas ba vice PM ninia gabinete hodi dehan loos ona. Ninia sekretariu husu se se maka sei marka prezensa iha debate ne’e I ami dehan katak Sr. Vice PM, Sr. Kupa no Sr. Sekretariu Estadu Konsellu de Ministru. Entaun ninia sekretariu dehan hein lai nia sei hatoo hikas ba Vice Pm. Liu tiha minutu balun ha’u simu fail telephone dehan Vice PM sei la partisipa,” esplika Nelio Isac. Tuir Hermenegildo Kupa ninia hanoin katak Vice PM most auk atu hetan moe kuandu lia loos ne’e fakar sai ba publiku.



Ho debate televizaun ne’e loke hikas kanek rezignasaun SMS no Partidu Sosial Demokratiku dala ida tan liu husi ninia deputadu sira iha plenaria parlamentu nasional ataka Sekretariu do Estadu Konsellu de Ministru Hemenegildo Pereira. I pior liu tan iha sira nia deklarasaun Politika ne’e mos deputadu Agusto Tara dehan Media sai manipulador tan halo kovertura ba ameasa rezignasaun SMS Dr. Zacarias ninian. Deklarasaun ida ne’e halo deputadu lubun bo’ot ida husi Fretilin hanesan Jose Texeira, Aniceto Guterres, no seluk tan ataka hikas PSD. Nune’e mos deputadu husi PD no CNRT fila kontra bankada PSD. Maibe antes ida ne’e Vice PM Mario Carrascalao mos la aceita ho lala’ok PM ninian hodi loke odamatan KM ba Media no maiske media rasik testamunia Dr. Zacarias rekuinese nia sala maibe Ir. Mario dehan la’e. Ida ne’e hatudu sei iha pluralismu iha governasaun AMP ninia laran. Hatene didiak liu tan mai ita tuir hamutuk intervista exkluxivu Tempo Semanal (TS) via Telemovel ho Vice Primeiru Ministru Mario Viegas Carrascalao (MC) iha sexta feira semana kotuk hanesan tuir mai ne’e:



TS: Oin sa Sr. Vice Primeiru Ministru ninia hanoin kona ba atetude Prezidente PSD ne’ebe buka ameasa deit maibe la barani ho desizaun atu rezignaan hanesan iha ninia sms ba PM iha loron 28/03/2010? Oin sa ita boot nia hanoin kona ba drama konsellu de Ministru Loron 14/04/2010?

MC: Ha’u hanoin imprensa sr. agio mak kontrola. Ne’e duni sira ba iha ne’eba, Sr. Agio maka bolu sira ba ka. Too iha ne’eba, ha’u nia hanoin mak ne’e konsellu Ministru la’os lori fali imprensa ba. Konsellu Ministru ne’e iha ninia porta voz. Vorta Voz mak ba imprensa para ko’alia la’os lori fali ba iha sesaun ne’eba. I depois halo fali hanesan julgamentu publika. Tribunal ka plenariu ka sasan sira ne’e, ba ha’u la konkorda buat sira ne’e.

TS: Maiske nune’e pelumenus prova ona katak foun foun Dr. Zacarias nega maibe hodi seik nia rekunese haruka sms hodi ameasa rezigna husi kargu ministru Negosiu Estranjeiru. Oin sa Ir. Nia haree?

MC: Nia la’os dehan la haruka sms. SMS nia haruka duni. Nia hateten mos ba hau katak nia haruka duni mas husu atu konsidera. La’os be sms liu husi sra. Asesora ne’e hateten katak atu husu rezigna an. Nunka iha rezignasaun ida husu fali ba asesora ne’e. Depois asesora ne’e mos haruka fali be sms ida haruka hateten hakerek surat lalais hateten aturezigna an. Se maka haruka ne’e ka fo instrusaun ne’e? sr. Agio Pereira.

TS: Depois hatene lia loloos ne’e oin sa ita boot ninia pozisaun relasiona ba kazu Sr. Zacarias ninian?

MC: Sr. Zacarias ne’e prezidente Partidu. Hanesan Presidente Partidu nu entantu PSD ne’e hotu-hotu solidu I solidariu hotu ho prezidente. La iha ema ida ke diskorda. Talvez iha ema ida ka rua. Mas partidu hamriik metin, partidu hamriik metin. Partidu kada vez mais boot liu, iha Timor ne’e mak ema komesa tauk ne’e.

TS: Maibe impresaun husi publiku agora daudaun barak mak hatene katak Sr. Zacarias halo hela kebohongan Publiku no hatun dignidade no kredibilidade estadu ne’e ninian. Oin sa ita boot ninia hanoin?

MC. Se maka lori informasaun dehan Dr. Zacarias halo bosok publiku ne’e husi be, Sr. Jornalista sira ne’ebe ke sr. Agio lori ba iha konsellu Ministrus ne’e. Kuandu sira sai husi ne’eba hateten katak Dr. Zacarias husu tiha ona deskulpa no Dr. Zacarias konsidera sala. Ne’e..ne’e.. la loos. Dr. Zacarias deskreve situasaun real. Jornalista sira ne’eba hotu, hatene hotu. I depois kuandu sesaun taka tiha sira nia ema sei iha ne’eba nafatin. Ninia ema sira iha ne’eba nafatin depois lori lia fuan sira husi konsellu de ministru nee….Loloos ne’e labele hetan infiltrasaun sira hanesan ne’e.

TS: Entaun Dr. Zacarias lahusu deskulba ga Sr. Vice Primeiru Ministru?

MC: La’e…la’e…Dr. Zcarias la husu deskulba. Jornalista sira iha ne’eba rona. Jornalista sira hatudu took filmajen sira ne’ebe imi halo ne’e ba ha’u katak Dr. Zacarias iha ne’eba hamriik hhusu deskulba ka konsidera nia sala ga? Nia la konsidera nia sala. Nia deskrefe faktus mak ne’e de’it.



TS: Maibe iha ne’eba Sr. Primeiru Ministru ho liman karuk hatudu ba Dr. Zacarias depois Primeiru Ministru hateten ba Dr. Zacarias katak, “Ita boot sala, “ no Dr. Zacarias rasik doko nia ulun hatudu ninia aceitasaun?

MC: Aceitasaun ida ne’eba la’os julgamentu ida ka tribunal ida.

TS: Entaun oin sa ho Sr. Vice PM sai iha media estranjeiru ita boot lamenta ho Dr. Zacarias nia hahalok?

MC: La’os lamenta ka la lamenta. Maibe ha’u hakarak hateten ba ita boot katak perguntas ne’ebe Dr. Zacarias halo hodiseik(14/04) hanesan Ministru Negosiu Estranjeiru la hetan resposta. Ne’e maka ha’u bele hateten ba ita boot.

TS: Obrigado Sr. Vice.

MC: OK?