Showing posts with label Estudantes komentar kona ba Emilia. Show all posts
Showing posts with label Estudantes komentar kona ba Emilia. Show all posts

Sunday, 23 December 2012

PARTE III : Opinaun Husi Estudante Kona Ba Alegasaun Emilia Aprova Fundus Ba Mac’s Metalcraft


Estudantes Universitariu iha sira nia komentariu husu atu KAK investiga Ministra Finanacas ne'ebe tuir sira nia hanoin dehan Ministra Emilia uza ninia poder hanesan Ministra financas hodi koko hariku ninia familia (red-Kaben) liu husi fornecimentu ekipamentu ba ospital sira iha Timor Leste.

Futuru jerasaun sira ne'e alega katak transparencia hanesan kurtina de'it maibe iha hahalok lakon la tuir bu'at ne'ebe Membru do governu ne'e komunga.

Liu foin sa'e Timor oan sira ne'e husu atu KAK halo tara bandu ba ministra Finanacas atu labele halai husi nasaun ne'e ba fali nasaun seluk.

Estudantes sira mos kondena hahalok KKN ne'ebe bele foo impaktu ladiak ba Futuru nasaun nune'e sira sei ezije nafatin atu kombate hahalok ne'e tan ba KKN ne'e halo husi ema ukun nain sira no ema riku sira la'os husi ema povu simplis ida.



Naran              : Jeremias Gomes
Estudante      : UNITAL

Kazu alegasaun harosu Ministra Finansas Emilia Pires ne’ebé aprova fundus ba ninia kaben mak akontese duni, ha’u hanoin ministra refere tenke toma responsabilidade ba aktu ida ne’e. 

hahalok ida ne’e hatudu katak, Ministra Finansas la iha responsabilidade moral tanba nia (red-Ministra Finansas) uza ninia poder hanesan ukun nain hodi aprova fundus ba ninia kaben. 

Ita husu KAK atu halo mos hanesan KPK halo hodi bandu Ministra Financas atu halai husi Timor Leste kuandu hahu ona investigasaun. Ha'u rona katak Ministra ne'e iha cidadaun rua entaun hanesan estudante preokupa ho Ukun nain passaporte rua. Karik ami deskonfia sira bele halai tiha entaun ita maka lakon.

Klarumente entidade hotu hatene saida mak KKN. KKN hahalok ida ne’ebé la di’ak. Ne’e duni, tenke kombate, se lae bele fó ameasa ba futuru nasaun nian. 

Hanesan estudante ami sei la nonok. Maibe, ami sei ajize nafatin  ba V Governu atu nakloke an hodi husik ninia membru ne’ebé hetan alegasaun atu responsabiliza ninia hahalok.

Ha’u hanoin KAK presiza hala’o duni investigasaun ba Ministra Finansas no husu mís ba KAK atu hala’o serbisu ho imparsialidade, neutru iha prosesu ida ne’e nia laran.

Naran              : Ernesto Sequeira
Estudante      : UNITAL
  
Estadu ida ne’e hari ho ran, ruin no ema barak mak mate ba rai ne’e. Ne’e duni, ukun ain sira ne’ebé ukun rai ne’e tenke ukun halo didi’ak hodi nune’e povu mós bele sente benefisiu husi ukun rasik an. 

Ha’u hanoin alegasaun kKN hasoru Ministra Finansas presiza investigasaun ida klean atu nune’e bele justifika katak alegasaun hasoru Ministra Finansas ne’e loos duni ou lae..? 

Maibe, relasiona ho kazu envolvevimentu Ministra Finansas hodi aprova fundus ba ninia kaben hatudu katak Ministra Finansas hakarak atu hariku ninia familia no ninia an rasik.

Hanesan estudante tuir ha’u nia hare la’os povu ki’ik no ki’ak mak komete aktu KKN. Maibe, pratika KKN ne’e mosu husi ukun nain sira. Hanesan cidadaun ita labele tolera atetude membru do governu ida ne'ebe hatene lei maibe sei viola hela.

Estudante la iha poder atu halo investigasaun no la iha poder atu julga ema. Maibe, estudante iha papel importante atu hato’o kritikan no ejize ba governu, liu-liu KAK atu hala’o investigasaun ba Ministra Finansas relasiona ho aktu ne’ebé Ministra komete.

Naran              : Julio Ximenes
Estudante      : UNITAL
Hanesan estudante ha’u hanoin Ministra Finansas uza ona ninia poder rasik hodi hakat liu Lei aproviozionamentu. 

Tanba, tuir buat ne’ebé publika iha jornal katak prosesu kona ba Ministra Finansas aprova fundus ba ninia kaben nia kompainha hodi suplay ekipamentus mediku nian liu husi dalan single source. 

Felizmente hahalok Ministra Finansas ne’e viola ona Lei  no bele kategoria iha indikasaun KKN.

Ita hotu hatene katak, korrupsaun ne’e hahalok ne’ebé la di’ak  no hahalok ne’e bele estraga futuru nasaun. Ne’e duni, husu ba orgaun kompotente atu halo investigasaun ne’ebé klean ba prosesu ida ne’e inklui mos presu ba sasan sira ne'ebe maka hatama husi kompania ne'ebe dehan ministra ninia kaben nian ne'e. Tan ba keta halo sira mos halo mark up ba presu tan ba ita bele ba geogle presu ninian aas liu fali kompania sira seluk.

Nu’udar estudante ami sempre halo monitorizasaun ba lalaok Governu nian. Ne’e duni, se iha buat balu mak la’o la loos konserteza ami tenke ejize nafatin ba Governu hodi nune’e sira bele servi povu no nasaun ida ne’e ho di’ak.


Naran              : Orpa Lay
Estudante        : UNITAL

Kazu alegasaun harosu Ministra Finansas Emilia Pires ne’ebé aprova fundus ba ninia kaben mak akontese duni, ha’u hanoin ministra refere tenke toma responsabilidade ba nia lala'os ida ne’e. 

Atetude ida ne'e hatudu momos no klaru tebes mai ita katak, Ministra Finansas la iha responsabilidade moral tanba nia uza ninia poder hanesan ukun nain hodi aprova fundus ba ninia kaben atu hariku sira nia aan.

Ne'e hatudu momos katak entidade balun hatene lala'ok ne'e viola lei no KKN hahalok ida ne’ebé la di’ak. Dala barak sira finjidu liu-liu ko'alia kona ba transparencia no akauntabilidade maibe ba iha porta transparencia ita buka naran kompania Metalcraft ka ministra ninia kaben manan projeitu la tau iha ne'eba. Nune'e duni hakarak ka lakohi ita  tenke kombate no nu'udar estudante ami sei la nonok. 

Ami sei ajize nafatin  ba V Governu atu nakloke an hodi husik ninia membru ne’ebé hetan alegasaun atu ba hatan ninia salan. 

Saturday, 22 December 2012

PARTE I: Opinaun Husi Estudante Kona Ba Alegasaun Emilia Aprova Fundus Ba Mac’s Metalcraft


Tanba deskonfia katak Ministra Finansas, Emilia Pires viola ona dekretu Lei númeru 10/2005. Rejime Jurídiku ba Aproviozionamentu, Kapitulu IV inkontabilidade iha artigu 32 ne’ebé regula kona ba konflitu de interese serbisu estadu sira nian. Relasiona ho asuntu ida ne’e, Tempo Semanal mós tenta nafatin  atu hetan komentariu husi parte Ministra Finansas. Maibe, membru Governu senior ne’ebé asumi kargu Ministra Finansas durante periodu rua ne’e rezeita lakohi fó informasaun “No Coment”.




 KAZU alegasaun Korrupsaun Koluzaun Nepotizmu (KKN) hasoru Ministra Finansas, Emilia Pires ne’ebé akontese iha Kuatru Governu Konstituisaun nia ukun, oras ne’e daudauk hetan mós reasaun makas husi Estudante Universitariu sira. Tanba, konsidera aktu ne’ebé membru Governu senior ne’e komete ‘merugikan negara’.

Ho razaun hirak ne’e hotu estudante husu ba Komisaun Anti Korrupsaun (KAK) atu hala’o investigasaun profunda hodi bele deskobre indikasaun ou alegasaun hasoru Ministra Finansas ne’ebé aprova fundus ba ninia kaben. Tuir mai ita akompainha intervista badak ne’ebé Jornal Tempo Semanal hala’o ho estudante sira.

Naran : Adelino Soare
Estudante : UNTL
Tuir ha’u nia hanoin Korrupsaun Kolusaun Nepotizmu (KKN) hahalok ida ne’ebé la di’ak. Ne’e duni, ita tenke kombate hahalok at ida ne’e.  Tanba, se ita husik KKN buras iha rai laran konserteza sei fó impaktu makas ba prosesu dezenvolvimentu. Povu barak sei ki’ak, balun la iha uma di’ak, balun la eskola tanba la iha kapasidade finanseiru no problema sosial seluk tan.

Kuandu prosesu hotu ita tau as interese pribadu ne’ebé nakonu ho indiksaun KKN konserteza buat hotu sei la la’o di’ak. Ne’e duni, nu’udar estudante ha’u sente triste ho situasaun ida ne’e. Ezemplu, kazu Ministra Finansas nian ne’ebé aprova fundus ba ninia kaben nia kompaina hodi suplay ekipamentus mai Ospital Nasional Guido Valadares (ONGV). Ida ne’e hatudu katak Ministra Finansas, Emilia Pires viola ona lei tanba uza ninia poder hodi aprova osan povu nian ba ninia kaben. 

Hahalok Ministra Finansas nian hakarak atu estraga nasaun. Tanba, tau as interese pribadu hodi hariku sira nia an rasik, duke interese nasional. Se iha duni provas ne’ebé forti hodi justifika katak, Ministra Finansa komete duni aktu KKN, entaun orgaun kompetensia hanesan Komisaun Anti Korrupsaun (KAK) tenke hala’o investigasaun ne’ebé profunda. 




Naran  : Manuel dos Santos
Estudante  : UNTL
Pesoalmente ha’u la konkorda hahalok Ministra Finansas, Emilia Pires ne’ebé aprova fundus kontizensia ba kompaina ne’ebé deskonfia ninia kaben nian. Iha lei hateten membru governu ida labele fó projetu ba ninia familia. Maibe, tansá ? 

Ministra Finansas bele husik liu ninia laen nian kompaina hodi suplay ekipamentus mediku nian mai Ospital Nasional Guido Valadares (ONGV). Pior liu tan kompaina refere la eziste iha Timot-Leste.

Korrupsaun Kolusaun Nepotismu (KKN) mai husi liafuan Korruptor, ema ne`ebe gosta na’ok, gosta esplora ema hanesan Ministra Finansas hala’o daudauk. Tanba, ho aktu ne’ebé Ministra Finansas komete ‘secara tidak langsun’ nia halo korrupsaun.



Naran : Joelinho De Deus
Estudante  : UNDIL
Hanesan estudante ami iha papel importante atu hala’o kontrolu sosial. Ne’e duni, ami sempre hakilar ba V Governu ida ne’e atu hare didiak hahalok at sira ne’ebé membru governu balun komete, no Komisaun Anti Korrupsaun (KAK)  persiza hala’o investigasaun.

Sistema Korrupsaun Kolusaun Nepotismu (KKN) buras iha ita nia nasaun. Governu ida ne’e mós nakonu ho interese familiarismu, tanba projetu sira entrega ba malu de’it. Ezemplu, iha publikasaun Jornal Tempo Semanal sita katak Ministra Finansas aprova fundus ba ninia kaben nia kompaina. Situasaun ne’e hatudu momoos katak, ukun na’in sira hahu buka malu no hahu buka hariku an ho familia.
KKN la’os mai husi ema ki’ik, KKN mosu husi ema sira ne’ebé mak iha poder. Tanba, sira sempre buka malu oinsá bele naok osan povu nian. Nu’udar estudante ami nia ejijensia mak ne’e, husu ba Parlamentu Nasional, liu-liu ba KAK atu hare kestaun ida ne’e no bele foti medidas ruma hodi hala’o investigasaun ba kazu ne’ebé deskonfia alegasaun KKN hasoru Ministra Fiansas, Emilia Pires.



Naran : Sabino dos Reis
Estudante : UNPAZ
Ha’u hanoin aktu ne’ebé Ministra Finansas, Emilia Pires komete ne’e kontra ona Lei Aprovizionamentu. Hanesan membru Governu tuir loloos Ministra Finansas labele aprova orsamentu ba ninia familia, satan ninia kaben. Ho aktu ne’ebé Ministra Finansas komete nia lakon ona fiar husi povu no nia rasik la iha responsabilidae moral.

Korrupsaun Kolusaun Nepotizmu (KKN) buat ida ladiak. Entidade hotu-hotu liu-liu orgaun ne’ebé toma korruptor sira. Nu’udar estudante ami iha dever moral atu ejize ba lideransa masimu IV Governu tenke hare membru Governu sira ne’ebé tau as liu interese familiar duke intere komum. Nune’e mós, husu ba KAK tenke hala’o investigasaun ba alegasaun KKN haosru Ministra Finansas.