Showing posts with label Bobonaro. Show all posts
Showing posts with label Bobonaro. Show all posts

Thursday, 6 December 2012

LIAN MENON BA GOVERNO KONA BA UMA PALAIXU RESIDENCIA MF



SANTANA MARTINS, 
ALDEIA BERELEU,
SUCO MELIGO 
SUB DISTRITO CAILACO 
DISTRITO BOBONARO
Loron diak ba leitores sira hotu;

Asuntu konaba uma luxu ho montante ne'ebe bo'ot USD$ 1.5 juta ne'e diak liu ita aloka lai ba iha sub distrito Cailaco distrito Bobonaro, ne'ebe horas kada tinan komunidade rihun resin nia natar maka mota bulobu, marco suco meligo  estraga ona, kuaze kilometru 2(rua) natar mota estraga total.

Ami sujere osan refere hodi tau ba halo baragem/penahan mota bulobo Marco hodi nune'e komunidade rihun resin ne'ebe uza natar marco bele aproveita..duke montante bo'ot hanesan ne'e ita haruka halo uluk uma luxu ida ba iha ema ida nia hela fatin. 

Diak liu halo ba komunidade nian nesesidades nune'e bele povu mos sente la preukupadu. Tan bainhira sira nian natar mota estraga hotu sira atu ba moris tan iha ne'ebe. Husu ema hotu atu tau konsiderasaun ba asuntu ida ne'e.


Atu klaru liu ba asuntu ida ne'e hotu bele asesu mos ba bloku hanesan tuir mai ne'e:

Saturday, 10 November 2012

Komunidade Bobonaro Husu Aumenta Seguransa Iha Fronteira




FOHO LOELAKO iha distritu bobonaro
TEMPO SEMANAL - BOBONARO, 19/11/2012

PROBLEMA-ne'ebé sempre akontese iha Lina fronteira komunidade Distritu Bobonaro husu ba governu atu reforsa seguransa. Tanba hare membru PNTL ne'ebé servisu iha distritu Bobonaro númeru mínimu atu bele kontrola fronteira iha área Bobonaro.

“ita hare misaun UNMIT hela  fulan ida ramata no UNPOL mós entrega servisu seguransa ba Instituisaun rua toma responsabilidade hodi hare situasaun iha rai laran. Ne’e duni Governu tenke buka meius oinsá aumenta membru PNTL liu-liu membru Unidade Patrolia Fronteira (UPF) ne'ebé servisu iha baliza ” tenik komunidade sub-distritu Lolotoe Florindo de Jesus ba Jornál Tempo Semanal  iha nia hela fatin.

Kestaun ne’e, sai mós preokupasaun ba administradór Sub-Distritu Maliana Adelino Brito Goveia hateten, maiske misaun UNPOL entrega podér seguransa tomak ba governu Timor-Leste, liu-liu ba PNTL no F-FDTL atu toma responsabilidade seguransa iha Nasaun ne’e.

“Ami husu ba governu atu reforsa tan membru PNTL ne'ebé agora daudaun ho númeru ne'ebé ki'ik servisu iha Lina fronteira.  Ne’e duni presiza aumenta tan membru UPF hodi kontrola Lina fronteira.”dehan Adelino ba Jornál Tempo Semanal foin lalais.

Sub-administradór ne’e mós apela ba povu Bobonaro tenke fó kolaborasaun ba Instituisaun PNTL no F-FDTL hodi bele fó seguransa ne'ebé di'ak ba Nasaun Timor-Leste (TL). Tanba agora daudaun UNPOL entrega podér seguransa ba governu.

Ne’e duni, tenke fó kontribuisaun  ba malu  oinsá situasaun seguransa bele la’o iha ita nia leet. Atu nune’e dezenvolvimentu iha país ne'e, la’o ho susesu. Tanba povu ne'ebé hela iha Lina fronteira hanesan odamatan boot, nasaun TL presiza fó apoiu seguransa ne'ebé makas hodi bele moris hakmatek.

Nune’e mós xefe suku Holsa Antonio Santa Cruz preokupa kona ba seguransa iha rai laran ne'ebé UNPOL entrega servisu seguransa ba governu TL. “Ita nia PNTL sira tenke servisu makas ba área seguransa nia oinsá mak povu TL bele moris iha situasaun ida ne'ebé di'ak liu-liu povu ne'ebé moris iha Lina baliza sira presiza seguransa ne'ebé metin hodi nune’e bele kontrola hotu área Lina fronteira” hakotu xefe suku ne'e. (**)

Saturday, 5 February 2011

Maliana Hakmatek Komunidade Hahi F-FDTL


Tempo Semanal-Maliana, 05.02.2011
F-FDTL pratica halo Uma iha Metinaro
F-DTL servisu ho Marina USA no
Australianu hadia eskola Xina Dili
Ema dehan kuinese mak hadomi nune'e mos hanesan akontese ba F-FDTL ne'ebe iha 2006 ema barak dulas ibun ba. Admistrador Sub- distritu Maliana, Eliseu Pintu hodi ninia povu nia fatin hodi hato’o apresisaun ba F-FDTL tan b abele aijuda hakalma ona situasaun iha ninia Sub-Distritu.

“Ha’u agradese tebes ba falintil forsa defesa Timor leste (FDTL) ne`ebe serbisu iha postu tunu bibi. Tan ba durante sira nia prensensa iha distritu bobonaro sira hatudu sira nia komportamentu mak diak ba komunidade no sira sempre hakbesik ba komunidade ne`ebe iha sub-distritu no suku hodi kolia ho sira,” dehan Eliseu.

Nia Hahi lalaok Forsa sira nian hodi dehan, “F-FDTL mos sempre halo serbisu hamutuk ho ita nia autoridade lokal no polisia hodi kontrola no hare situasaun iha distritu bobonaro liu-liu iha lina frontera; no tuir ami nia hare ita nia forsa F-FDTL mos halo sosializasaun no hamosu aktividade desportu iha distritu bobonaro ba komunidade liu-liu ba joventude sira, atu nune entre joventude ho komunidade distritu ne’e bele serbisu hamutuk ho ita nia maluk F-FDTL iha tunu bibi.”

Tuir konstituisaun RDTL define F-FDTL nia kna’ar ta’u matan ba ameasa husi Externa maibe iha parte seluk orgaun kompetente tuda F-FDTL husi akantonamentu Aileu ba kedan Lospalos iha konteitor laran iha Lospalos hodi Hamosu tensaun iha parte ne’eba.

 “Prezensa F-FDTL iha tunu bibi fo impaktu pozitivu tebes ba komunidade distritu bobonaro tan ba ho prezensa f-FDTL situasaun iha distritu bobonaro sai kalma liu tan no ita nia komunidade mos moris hakmatek  no la iha tauk tan ba iha ona ita nia F-FDTL no PNTL ne`ebe loron no kalan hamutuk ho sira,” realsa Eliseu.

Iha parte seluk ko’alia ho lian hanesan mos husi Antonio Santa Crus, Xefe suku Holsa.“Ita koalia konaba forsa defesa timor leste sira prezenza iha distritu bobonaro diak tebes. Sira serbisu hamutuk ho ita nia maluk siguransa PNTL.  Durante ne’e F-FDTL sira sempre halo koloborasaun hamutuk ho ita nia komunidade distritu bobonaro no sira mos sempre hakbesik sira nia an ba komunidade hodi hato`o sira nia misaun no visaun ba populsaun sira atu nune’e povu sira labele tauk no sira bele hatene katak ita nia forsa mak ne`e.

Iha krize 2006 mosu petisionariu husi hodi duun katak iha F-FDTL ninia laran iha diskrimisaun no hamosu hanoin ida ne’ebe dehan F-FDTL ne’e mesak husi Distritu tolu hanesan Lospalos, Baukau no Vikeke ninian maibe iha 2009 Governu hahu harii postu F-FDTL iha Maliana ho Suai.

"Hahu ita nia f-FDTL monta postu iha Tunu bibi ita nia komunidade sira ladun trauma no sira moris hakmatek no libre; No ita hare situasaun bobonaro la’o diak no la iha konflitu tamba forsa rua mak serbisu hamutuk iha distritu bobonaro hodi hakalma situasaun," Xefe Suku ne'e informa.

Olandino Magno, komunidade distritu bobonaro dehan, "uluk ita hare ita nia F-FDTL seidauk marka ninia prezensa iha distritu bobonaro ita hare situasaun bobonaro sempre mosu prolema bar-barak no grupu ilegal mos iha ne’e. Tan ba ita hare mos ita nia rekursu umanus PNTL nian menus maibe bainhira ita nia F-FDTL hahu tuur iha postu Tunu bibi situasaun bobonro sinte hakmatek no ita la rona ona grupu ne`ebe ilegal.

Tuir observasaun dala barak sempre mosu problemas arte Marsiais iha sub distritu Maliana hodi sobu hakmatek iha komunidade ninia let maibe dezde F-FDTL ninia prezensa iha Tunu Bibi populasaun hahu moris hakmatek no bele halo festa mos dansa too dader ona. 

“Ami nudar povu hare ita nia F-FDTL mai, ami kontenti tan ba durante iha tinan hira nia laran sira sempre hatudu sira ninia hahalok ba ami diak tamba lori siguransa PNTL no F-FDTL ami bele moris hakmatek no dame nia laran,” dehan Orllando.

Tuir Observasaun hatudu katak instituisaun F-FDTL ne'ebe transforma husi Gerrileiru Falintil mak uluk sempre hetaan apoiu husi populasaun ne'e, hahu halo uma eskola iha parte Fatu besi Ermera no iha Bobonaro dala barak sira serbisu hamutuk ho komunidade sira atu harii uma. (TS).