Showing posts with label Zacarias da Costa. Show all posts
Showing posts with label Zacarias da Costa. Show all posts

Wednesday, 16 February 2011

Prime Minister Xanana Keeps Door Closed to his Foreign Minister Zacarias da Costa

Next week Prime Minister Xanaana Gusmao will visit New York and address the United Nations Security Council to discuss the past performance of the United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (UNMIT) as well as its future.

In a dramatic move the Prime Minister has refused to allow the Foreign Minister to accompany him on this key trip, the first time that Prime Minister Xanana will address the Security Council has Head of Government.

Foreign Minister da Costa: Not invited again.
Xanana and Foreign Minister Zacarias do Costa were involved in a political confrontation in April / May 2010 in which FM Zac as President of the PSD party (a member of the ruling AMP coalition) threatened to resign as a result of internal conflict with the Prime Minister.  The Prime Minister subsequently refused Minister Zacarias entry into his own Ministry.  The affair ended in the humiliating online live national TV dressing down during a Council of Ministers meeting in May 2010.

Since November 2009 Foreign Minister Zacarias da Costa has never travelled with the Prime Minister.

According to two sources in the Council of Ministers the door remains closed, and the Foreign Minister has been refused permission to accompany the Prime Minister on a critical trip to New York and the United Nations.

It is widely expected that the Prime Minister will firmly tell the United Nations that the peacekeeping mission in Timor-Leste, the fifth in a series of missions lasting 11 years, should be closed down without delay effective as soon as national elections are complete in 2012.  These elections are widely expected to be aggressively competitive between Xanana's growing CNRT party and the historical liberation party FRETILIN.

Friday, 24 September 2010

Breaking News: Vice Prime Minister "Lugu" and Foreign Minister Zac da Costa - Indicted

Vice Prime Minister Jose Luis "LUGU" Guterres - INDICTED
Foreign Minister Zacarias da Costa - INDICTED
The Prime Minister of Timor-Leste, Xanana Gusmao, has written a letter to Fernando Lasama de Araujo the President of the National Parliament to inform him that the Vice Prime Minister (Jose Luis Guterres) and the Foreign Minister (Zacarias da Costa) have both been indicted by the Office of the Prosecutor General for their involvement in crimes associated with their offices and employment acts" said in a letter from the Prime Minister dated 15 September 2010.

In 2008 the Opposition party FRETILIN raised the issues at hand in the National Parliament and requested that the graft watchdog the Provedor investigate the matter.  This was followed up and has resulted in these two indictments.

According to the Constitution of the Democratic Republic of Timor-Leste they should now be suspended from their posts in Government so as to answer the charges in court.  A meeting of the leaders of the parties in Parliament who manage the affairs of parliamentary sitting business has scheduled a secret ballot vote on the matter not long after the Vice Prime Minister and Foreign Minister return from New York.

Thursday, 9 September 2010

Breaking News - Political Drama in Timor-Leste: Mario Resigns.

Mario Carrascalao

In a dramatic political move Vice Prime Minister (VPM) Mario Carrascalao has resigned from office, putting pressure on the Parliamentary Majority Alliance as it could possibly cause VPM Carrascalao's political party PSD, of which he was formerly President, to pull out of the coalition.  Tempo Semanal sources suggest this could cause a political earthquake in Dili.

Tempo Semanal has obtained a copy of a multi-page letter of resignation dated 6 September 2010 in which VPM Carrascalao gives up his post as Vice Prime Minister in the Government of the Democratic Republic of Timor-Leste.

This comes a s result of recent attacks on him made by Prime Minister Xanana Gusmao.  These attacks have seen the Prime Minister refer to his deputy as stupid and incompetent in many public settings, including via national television on 2 September.  Notably the former VPM Carrascalao has not publicly responded to the attacks.  His response has been to resign, effective 6 September as documented in a letter Tempo Semanal has obtained in the last 30 minutes.

Foreign Minister Zacarias da Costa, currently President of PSD was also attacked by Prime Minister Xanana recently for his threats to resign from his post earlier this year - via SMS.  Da Costa was subjected to public scrutiny via his questioning by the Prime Minister in a nationally televised Council of Ministers meeting earlier this year.

Mario Carrascalao was formerly Governor of the Indonesian province of Timor Timor, having elected to stand side by side with the Indonesian occupation of Timor-Leste.  It was during his tenure in the 1980s that a short cease fire was brokered with Xanana and FALINTIL, many students began to be sent to university in Indonesia, and many public works projects were done as Indonesia extended its roads, school system and state apparatus into the mountains of Timor-Leste.  Carrascalao has had prominent business interests in Timor-Leste and is the patriarch of a large and powerful family.

Mario Carrascalo was appointed Vice Prime Minister by Prime Minister Xanana Gusmao in January 2009.  His mandate was to improve government machinery, eradicate corruption and strengthen the administration.

Thursday, 22 April 2010

Atu Subar Bosok No Defende Aan PSD Tula Todan Ba SEKM ho Media

Tuir komunikadu ba emprensa ne’ebe dirije ba emprensa tomak, Konsellu Ministru esplika katak, “iha loron 14 fulan Abríl, tinan 2010, hala’o iha Palásiu Governu, iha Díli, hahuu ho esklaresimentu kona-ba

situasaun Ministru Negósiu Estranjeiru nian, iha órgaun komunikasaun sosiál sira nia oin. Kazu ameasa Rezignasaun SMS ninia gravidade maka’as tebes maka PM Xanana ho laran luak loke odamatan KM ba komunikasaun social. “Tanba mensajen liu husi telemóvel ne’ebé Ministru Negósiu Estranjeiru haruka ba Sr. Primeiru-Ministru, liu husi Gabineti. Primeiru Ministru konsidera katak liafuan hirak hato’o hosi Zacarias da Costa durante prosesu ida ne’e “labele admite, labele tolera, halo afirmasaun ida ho intimidasaun no ladún iha valór”. Primeiru-Ministru dirije ba Ministru Negósius Estranjeirus katak “...ita boot halo sala tanba desizaun Primeiru-

Ministru nian atu bolu embaixadór sira!”. Ikus liu, Zacarias da Costa husu deskulpa ba Konsellu Ministru,” deklara iha komunikadu ba emprensa husi palaciu do Governu.

Deputadu Riak Leman dehan ba jornalista sira iha Uma fukun Parlamentu Nasional katak sira nia partidu mak husu duni ba Dr. Zacarias atu ba haraik aan ba PM. “Ami mak husu duni ba Dr. Zacarias atu ba husu deskulba ba maun boot Xanana,” dehan Riak Leman. Tuir observasaun Dr. Cristopher Samson katak ne’e hatudu arofansia MNE ninian hasoru ninia Primeiru Ministru. “Kuandu deputadu Riak dehan sira mak husu Dr. Zacarias ba husu deskulba ba PM entaun ne’e hatudu nia la husu deskulba ho laran tan ba ema seluk mak obriga nia. Nune’e sei iha problema nafatin iha futuru tan ba arogonsia Dr. Zacarias ninian ne’e,” dehan Diretor Labeh.

Iha Transmisaun direita debate iha TVTL ne’ebe marka de’it prezensa husi Sekretariu do Estadu Konsellu de Ministru Agio Pereira, Hermenegildo Lopes Kupa no deputadu Rui Meneses ne’e la konsege la’o ho didiak tan ba tuir produtor programa TVTL ninian hateten katak sira konvida ona Dr. Zacarias maibe delega fail ba vice PM Mario Carrascalao. “Foun-foun ami husu ba Ministru Zacarias maka atu mai maibe ninia parte dehan Vice PM Carrascalao mak sei reprezenta nia. Entaun ami dehan ba Vice PM katak programa ne’e sei halo gravasaun maibe Vice PM ezije atu halo transmisaun direitu. Entaun ami nia ema balun ne’ebe la’o hela ho Prezidente ami tenke esforsu para mai fail atu atende programa ne’e no ultimo liu ami konfirma hikas ba vice PM ninia gabinete hodi dehan loos ona. Ninia sekretariu husu se se maka sei marka prezensa iha debate ne’e I ami dehan katak Sr. Vice PM, Sr. Kupa no Sr. Sekretariu Estadu Konsellu de Ministru. Entaun ninia sekretariu dehan hein lai nia sei hatoo hikas ba Vice Pm. Liu tiha minutu balun ha’u simu fail telephone dehan Vice PM sei la partisipa,” esplika Nelio Isac. Tuir Hermenegildo Kupa ninia hanoin katak Vice PM most auk atu hetan moe kuandu lia loos ne’e fakar sai ba publiku.



Ho debate televizaun ne’e loke hikas kanek rezignasaun SMS no Partidu Sosial Demokratiku dala ida tan liu husi ninia deputadu sira iha plenaria parlamentu nasional ataka Sekretariu do Estadu Konsellu de Ministru Hemenegildo Pereira. I pior liu tan iha sira nia deklarasaun Politika ne’e mos deputadu Agusto Tara dehan Media sai manipulador tan halo kovertura ba ameasa rezignasaun SMS Dr. Zacarias ninian. Deklarasaun ida ne’e halo deputadu lubun bo’ot ida husi Fretilin hanesan Jose Texeira, Aniceto Guterres, no seluk tan ataka hikas PSD. Nune’e mos deputadu husi PD no CNRT fila kontra bankada PSD. Maibe antes ida ne’e Vice PM Mario Carrascalao mos la aceita ho lala’ok PM ninian hodi loke odamatan KM ba Media no maiske media rasik testamunia Dr. Zacarias rekuinese nia sala maibe Ir. Mario dehan la’e. Ida ne’e hatudu sei iha pluralismu iha governasaun AMP ninia laran. Hatene didiak liu tan mai ita tuir hamutuk intervista exkluxivu Tempo Semanal (TS) via Telemovel ho Vice Primeiru Ministru Mario Viegas Carrascalao (MC) iha sexta feira semana kotuk hanesan tuir mai ne’e:



TS: Oin sa Sr. Vice Primeiru Ministru ninia hanoin kona ba atetude Prezidente PSD ne’ebe buka ameasa deit maibe la barani ho desizaun atu rezignaan hanesan iha ninia sms ba PM iha loron 28/03/2010? Oin sa ita boot nia hanoin kona ba drama konsellu de Ministru Loron 14/04/2010?

MC: Ha’u hanoin imprensa sr. agio mak kontrola. Ne’e duni sira ba iha ne’eba, Sr. Agio maka bolu sira ba ka. Too iha ne’eba, ha’u nia hanoin mak ne’e konsellu Ministru la’os lori fali imprensa ba. Konsellu Ministru ne’e iha ninia porta voz. Vorta Voz mak ba imprensa para ko’alia la’os lori fali ba iha sesaun ne’eba. I depois halo fali hanesan julgamentu publika. Tribunal ka plenariu ka sasan sira ne’e, ba ha’u la konkorda buat sira ne’e.

TS: Maiske nune’e pelumenus prova ona katak foun foun Dr. Zacarias nega maibe hodi seik nia rekunese haruka sms hodi ameasa rezigna husi kargu ministru Negosiu Estranjeiru. Oin sa Ir. Nia haree?

MC: Nia la’os dehan la haruka sms. SMS nia haruka duni. Nia hateten mos ba hau katak nia haruka duni mas husu atu konsidera. La’os be sms liu husi sra. Asesora ne’e hateten katak atu husu rezigna an. Nunka iha rezignasaun ida husu fali ba asesora ne’e. Depois asesora ne’e mos haruka fali be sms ida haruka hateten hakerek surat lalais hateten aturezigna an. Se maka haruka ne’e ka fo instrusaun ne’e? sr. Agio Pereira.

TS: Depois hatene lia loloos ne’e oin sa ita boot ninia pozisaun relasiona ba kazu Sr. Zacarias ninian?

MC: Sr. Zacarias ne’e prezidente Partidu. Hanesan Presidente Partidu nu entantu PSD ne’e hotu-hotu solidu I solidariu hotu ho prezidente. La iha ema ida ke diskorda. Talvez iha ema ida ka rua. Mas partidu hamriik metin, partidu hamriik metin. Partidu kada vez mais boot liu, iha Timor ne’e mak ema komesa tauk ne’e.

TS: Maibe impresaun husi publiku agora daudaun barak mak hatene katak Sr. Zacarias halo hela kebohongan Publiku no hatun dignidade no kredibilidade estadu ne’e ninian. Oin sa ita boot ninia hanoin?

MC. Se maka lori informasaun dehan Dr. Zacarias halo bosok publiku ne’e husi be, Sr. Jornalista sira ne’ebe ke sr. Agio lori ba iha konsellu Ministrus ne’e. Kuandu sira sai husi ne’eba hateten katak Dr. Zacarias husu tiha ona deskulpa no Dr. Zacarias konsidera sala. Ne’e..ne’e.. la loos. Dr. Zacarias deskreve situasaun real. Jornalista sira ne’eba hotu, hatene hotu. I depois kuandu sesaun taka tiha sira nia ema sei iha ne’eba nafatin. Ninia ema sira iha ne’eba nafatin depois lori lia fuan sira husi konsellu de ministru nee….Loloos ne’e labele hetan infiltrasaun sira hanesan ne’e.

TS: Entaun Dr. Zacarias lahusu deskulba ga Sr. Vice Primeiru Ministru?

MC: La’e…la’e…Dr. Zcarias la husu deskulba. Jornalista sira iha ne’eba rona. Jornalista sira hatudu took filmajen sira ne’ebe imi halo ne’e ba ha’u katak Dr. Zacarias iha ne’eba hamriik hhusu deskulba ka konsidera nia sala ga? Nia la konsidera nia sala. Nia deskrefe faktus mak ne’e de’it.



TS: Maibe iha ne’eba Sr. Primeiru Ministru ho liman karuk hatudu ba Dr. Zacarias depois Primeiru Ministru hateten ba Dr. Zacarias katak, “Ita boot sala, “ no Dr. Zacarias rasik doko nia ulun hatudu ninia aceitasaun?

MC: Aceitasaun ida ne’eba la’os julgamentu ida ka tribunal ida.

TS: Entaun oin sa ho Sr. Vice PM sai iha media estranjeiru ita boot lamenta ho Dr. Zacarias nia hahalok?

MC: La’os lamenta ka la lamenta. Maibe ha’u hakarak hateten ba ita boot katak perguntas ne’ebe Dr. Zacarias halo hodiseik(14/04) hanesan Ministru Negosiu Estranjeiru la hetan resposta. Ne’e maka ha’u bele hateten ba ita boot.

TS: Obrigado Sr. Vice.

MC: OK?

Tuesday, 20 April 2010

Protokolo MNE Ignora no Sama Lasama iha Aeroportu Bali

Iha loron Sexta Feira (16/04) Prezidente Parlamentu Nasional Timor Leste Fernando de Araujo Lasama halo viajen ba estranjeiru via Bali ho aviaun Merpati husi Dili. To’o iha aeroportu Bali la’os hanesan bain bain iha prokolu husi Konsuladu Timor Leste iha illa Dewata ne’e mai hasoru ajuda trata dokumentus no nesesidade nai ulun sira nian. Maibe iha Sexta feira la iha ema ruma husi konsuladu Timor Leste iha bali maka mai ajuda Lasama iha aeroportu nune’e Prezidente Parlamentu telephone fali mai Dili, hodi hakilar ninia xefe gabinete tilun mean.

“Prezidente telephone ha’u husi Bali hirus loos ne’ebe ha’u konfirma fali ho staff sira ida ne’ebe maka trata asuntu,” dehan Dr. Macelino Magno, Xefe Gabinete Prezidente Parlamentu Nasional. Hafoin simu informasaun ne’e gabinete Prezidente Parlamentu nian husu tuir kedan ba MNE. “Ami klarifika kedan ba diretora Jeral MNE sr. Vicky hodiseik (sexta) no nia hateten katak sira nia ema iha hotu dili hodi tuir reuniaun,” dehan Marcelino.

Nia informa katak, “iha de’it ema balun iha ne’eba no partekolu iha konsulladu nian la simu email ruma husi MNE hodi informa ba sira kona ba viajen Prezidente Parlamentu Nasional ninian ne’e maka sira mos la mai aeroportu.”

Bainhira Lasama atrapailadu hela, “sorte be staff local ida nia naran Pak Agung maka iha aeroportu haree fali prezidente maka nia mai ajuda hela.”

Dr. marcelino antes halo klarifikasaun ba MNE nia mos konfirma uluk ho funsionariu Parlamentu nasional ne’ebe trata viajen Prezidente parlamentu nasional ninian ne’e ho MNE. Staff ne’e dehan hato’o ona nota verbal ba MNE no MNE ninia funsionariu ne’ebe simu informasaun ne’e dehan, “ja esta pronto.” “Buat ne’e hanesan bain bain ami sempre hatoo uluk nota verval ba sira depois maka MNE trata ho sira nia ema iha konsuladu Bali.”

Dr. Marcelino lamenta tan, “loron ida ka rua antes Prezidente ninia viajen, begitu ninia vistu kompletu ami informa kedan ba MNE maibe la hatene tan ba sa maka problena mosu.”

Bainhira jornal ne’e tenta konfirma ba Diretora jeral Ministeiru Negosiu Estranjeiru Sra. Vicky Thsong maibe nia la simu telephone no jornal ne’e sms de’it perguntas ba nia. Sra. Viccky resposta dehan, “Marcelino informadu ona kona ba lala’ok ne’e.”

Iha parte seluk Estudante Universidade nasional Dili lamenta ho servisu prokoler MNE ninian ne’ebe ladun tau importansia ba atividade ulun boot sira nian sa tan Prezidente PN. “Ha’u hanoin keta halo ema sira iha MNE ne’e baruk ten ou karik Ministru Negosiu Estranjeiru sei hirus nafatin Prezidente Parlamentu nasional ninia esteimentu ne’ebe husu PM Xanana atu hasai tiha Ministru ne’ebe la Loyal ba PM ne’e maka lakohi informa perjalanan Lasama ninian ba prokolu konsuladu Bali atu ajuda nia,” dehan Januario X. C. Amaral iha Kampus UNTL Liceu Dili iha loron Sabadu. Tuir Amaral katak, “Loloos ne’e MNE hahu hadia fail ninia reputasaun ne’ebe monu tan polimika rezignasaun SMS maibe ho situasaun ne’e Ministru Zacarias sei kreia liu tan deskonfia ba nia katak Ministru Zacarias la loyal duni ona ba lideransa nasaun ne’e inklui Prezidente Lasama.”

Kazu fallansu Prokolu MNE ninian ne’e la’os ba dahuluk maibe karik konsiente ka la’e lala’ok ne’e akontese beibeik ona. Kazu kontreta ida maka mosu iha Viajen Primeiru Ministru Kay rala Xanana Gusmao ba Portugal no Doha iha tinan kotuk mos mosu problema prokoler too obriga ulun boot IV governu Konstitusional ne’e hasai ninia sapatu iha Doha nune’e mos resesaun ba eis lider maximu da rezistencia ne’e iha Portugal la tuir buat ne’e loloos tenke akontese.

Thursday, 15 April 2010

Timor Press Demands Apology from Zacarias.

Timorese newspapers the Suara Timor Lorosae, Tempo Semanal, Timor Post, and Diario Nasional will boycott to cover any story put out by Foreign Minister Zacarias da Costa.  This is because he disrespected many Timorese journalists as a result of his actions subsequent to stories published about his threat to resign by SMS to the Office of the Prime Minister.

In a meeting yesterday these newspapers agreed to demand an apology from the Foreign Minister as a result of his disrespectful attitude towards the Timorese free press", said the spokesman for the newspapers, Jose Belo of the Tempo Semanal.

TL Council of Ministers becomes a Mini Tribunal To Judge SMS Rezignation

On 27/03/2010 East Timor Foreign Minister Dr. Zacarias Albano da Costa sent an SMS to the Office of the Prime Minister Xanana Gusmao threatenting to resign from his post as Foreign Minister.

According to PM Xanana today in the Council Minister to Mr da Costa boycotted the PM's decision to to call all Timorese Ambassadors back to Dili for the recent Timor-Leste Development Partners meeting and the Dili International Dialague

To day East Timor PM Xanana Gusmao slammed foreign Minister after Dr. Zacarias unable to submit his resignation letter as he promised in his Short Message to PM office.

PM Xanana said Foreign Minister Zacarias doesn't have national mission.

Dr. Zacarias threatened to resign by SMS but until today he didn't do anything. He has only looked for scapegoat to blame for his self inflicted misfortune - including the Minister of Finance and the Sec State Council of Ministers.

During the one hour open session of the Council of Ministers to which media were invited to have full acceass Mr. Zacarias said East Timor image during the last two weeks is very bad cause by the media coverage over his SMS resignation. But when face to face with East Timor PM Zacarias doesn't want to loose his job as foreign minister.

Civil society and public figures alleged Mr. Zacarias lied to the public.

"I think East Timor Foreign Minister is a laier because he is not committed to his words," said Hermenegildo Lopes allias Kupa. He still urged TL PM to sack Mr. Zacarias from his post because as a Foreign Minister Mr. Zacarias has lost his dignity, integrity and confidence not only from Timorese people but also from the international communitty. "How come he is representing the interest TL to the out side world while he has no honesty". Kupa said its very important for Mr Zacarias to offer an apology to the public and the media in this country. According to Mr. Kupa the MNEC action catiogorised as a criminal offense. Mr. Zacarias blaming the Timor Leste and he has asked TL Deputy PM Mario Carrascalao to investigate the leaked SMS.


After an open battle on the Council Minister Table Dr. Zacarias still remains as TL Foreign Minister. Mr. Zacarias has asked for apologies to East Timor PM before that in front of the cameras PM Xanana point his left hand to Dr. Zacarias and said, "You wrong?" Mr. Zacarias give a signal of yes. Prime Minister Xanana Gusmao also read out Dr. Zacarias' SMS which threaten to sack tte Secretary General of the Foreign Ministry Vicky Tchong if she really sent the PM message to Timorese diplomatic representatives.

Tuesday, 13 April 2010

SEKM INFORMA PUBLIKU DR. ZACARIAS SUSPENSU ONA HUSI MNEC

PM Xanana lakon ona ninia konfiansa ba ninia Ministru Negosiu estranjeiru Zacarias albano da Costa maiske ministru ne'e rasik sei reziste iha Governu Xanana ninia.
“Dr. Zacarias dehan katak nia rezigna an ne’e tan ba konsellu de Ministru dezautoriza nia. Maibe nia antes anunsia publikamente nia hakarak ko’alia Domingo kotuk ne’e kedas ona, ho Sr. Primeiru Ministru antes anunsia publikamente. Ne’ebe asuntus ne’e ho konsellu Ministrus nia desizaun. Prezidente Konsellu Ministru maka Sr. Primeiru Ministru,” dehan Hermengildo Pereira ne’ebe kunesidu ho naran Agio.
Tuir planu Governu aprezenta Lei Prezidensia Prokoler Estadu Timor Leste ninia iha Parlamentu Nasional iha loron 12/04. Prokoler Estadu Timor Leste agora daudaun iha Ministeiru Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun nia mahon maibe aprezentasaun iha Parlamentu Nasional sai hanesan evidente momoos katak Primeiru Ministru lakon ona konfiansa ba ninia Ministru Dr. Zacarias Albano da Costa ho foo diretiva ba Sekretariu do Estadu Konsellu de Ministru Agio Pereira hodi halo aprezentasaun ne’e no hetan protestu walk Out husi bankada PSD. “Tuir Regras institusional Ministru ne’ebe ne’ebe de’it maka la iha ona konfiansa husi Sr.Primeiru Ministru nian, ne’e nia suspensu ona. Nia atu aprezenta an ka la aprezenta an nia labele rezume funsoens normais, ate klarifika nia situasaun,” informa Agio Pereira Sekretariu do Estadu Konsellu de Ministru.
Maibe tuir observasaun Tempo Semanal Ministru Zacarias sei hala’o ninia fungsaun hanesan bain-bain iha ninia gabinete iha paia dos kokeirus (pantai Kelapa) dili. Gabinete Ministru Zacarias mos foo sai ona nota de imprensa ida iha 12/04, ne’ebe tuir lider media emprime nasional STL, Timor Post, Diario Nasional ho Tempo Semanal deside ona atu la publika. Tuir Lider media hirak ne’e ministru Zacarias iha 06/04 la foo importansia ba jornalista Timor oan sira hodi soe viadas katak, “ha’u mos uluk jornalista hanesan imi. Maibe Jornalista los duni nian. Nia mos apela atu lalika fiar demais ba notisia ne’ebe foo sai iha jornais sira. “Ami jornais sira hotu rejeita deklarasaun Sr. Zacarias ninian no deside atu la halo kovertura ba atividade Ministru Negosiu Estranjeriu nian too nia husu deskulpa ba ninia deklarasaun ne’e, “ dehan Prezidente Press Club Domingos Saldanha ne’ebe mos hanesan vice Diretor ba Jornal STL.
Zacarias hirus jornais sira tan ba notisia kona ba ninia SMS ne’e publika primeiru husi Jornal Tempo Semanal iha ninia sitiu iha loron 03/04 no hatuun emprime iha loron 05/04 hafoin media hotu-hotu hobur hodi litik ate ohin loron.
Hafoin besik semana rua nia laran anin buras fuu informasaun kona ba polimika SMS rezignasaun Dr. Zacarias Albano da costa husi ninia kargu, iha loron 27/03/2010, iha segunda (12/04) Gabinete Primeiru Ministru, liu husi Sekretariu Estadu Konsellu de Ministru publikamente hatudu SMS ne’ebe manda husi numeru telemovel 7230016 ba PM ne’ebe Jornal ne’e konsege asesu hodi publika dahuluk. Iha dia 07/04 Dr. Zacarias akuza asesor PM ho Sekretariu Estadu Konsellu de ministru no Partidu balun maka tenta hadau ninia kadeira nune’e maka jornalista dala barak tenta ona atu konfirma ba Sekretariu Estadu Konsellu de Ministru maibe Agio Pereira lakohi foo komentariu tan ba eventu Dialogu Internasional Dili no Reuniaun ho parseiru dezenvolvimentu sira sai hanesan prioritariu ba interese nasional. “Ha’u hatene katak iha semana kotuk ne’e ita boot sira husu ha’u atu halo komentariu kona ba akuzasaun sira sai iha jornal no kona mos ba situasaun sira ne’ebe relasiona ho rezignasaun Sr. Ministru Negosiu Estranjeiru Dr. Zacarias nian. Maibe ha’u la halo komentariu. Ha’u ko’alia ho ita boot sira barak, ha’u dehan ita konsentra interese nasional. Interese nasional maka konferensia loron haat nian. Nune’e Agio selu duni ninia tusan promete ba Jornalista sira katak iha segunda Feira ohin atu mai foo informasaun loloos no momoos nu’udar responsabilidade governu nian hodi hakotu tiha espekulasaun hirak ne’ebe iha komunidade nia let, “Ne’ebe ha’u atu hahu lamenta de’it katak iha media, Dr. Zacarias da Costa personifika fali asuntu ida ninia rezignasaun ninian. Maibe ha’u agradese mos katak ha’u la ko’alia ida, mas ha’u nia naran fama boot tebe-tebes iha jornal be, ha’u agradese ita boot sira,” dehan Agio nakonu ho Piadas.
Agio rekonese katak, “ha’u hanoin katak bainhira ita ko’alia Dr.Zacarias ne’ebe ka’er mos kna’ar ministru Negosiu Estranjerius ninia rezignasaun ne’e interese publiku no ineterese mos ba ita hotu-hotu tenke hatene loloos sa ida maka akontese duni,” nia hahu hatuur ninia lian.”
Agio Pereira relata polimika entre Dr. Zacarias ho ninia Xefe Governu ne’e akontese loloos tan deit bainhira Dr. Zacarias tenta atu kontra ordem husi PM Xanana ne’ebe husu atu embaisador Timor Leste iha misaun diplomatika estranjeiru mai hodi partisipa mos iha reuniaun TLDPM (Timor Leste Development Partners Meeting) ne’ebe hahu iha dili loron 07/04/2010. “Ha’u atu hahu katak husi ordem do Konsellu de ministrus ne’ebe hato’o ba embaisadores sira hotu-hotu katak tenke mai partisipa iha loron 4 konferensia internasional, tolu boot tebe-tebes iha ita nia rain ne’e. Hanesan parseiru Dezenvolvimentu nia halibur, G7 estadu Frajil no dialogu internasional ne’ebe ita boot sira hatene detallyu,” nia haktuir.
“Tan ba sa maka (KM) halo desizaun ida ne’e?, Tan ba iha polimika boot husi Dr. Zacarias, Ministru Negosiu Estranjeirus katak foo ordem ba embaisadores sira so bele mai de’it iha Sabado ho Domingo dia 10, dia 11 hodi partisipa programa ne’ebe sira nian ohin (12/04 abertura retiru), konsellu koordensaun Ministeiru Negosiu Estranjeiru nian. Labele mai antes.”
Maibe Primeiru Ministru hakarak atu Embaisador hotu-hotu tenke mai hodi tuir mos iha ekontru doadores sira nian hodi nune’e sira bele kompriende sasan balun, “ne’ebe konsellu de Ministru haree katak ne’e hanesan interese nasional ida maka, konsellu Ministru delivera katak embaisador sira hotu-hotu tenke mai. Ne’ebe Sr. Primeiru Ministru nu’udar Prezidente konsellu Ministrus haree katak situasaun ne’e la la’o ba oin no la la’o ba kotuk hodi fo sai duni dezpaisu ida ka ordem ida ba embaisador sira hotu-hotu atu mai. Foo sai ordem ne’e iha 26 de Marsu,” esplika Agio.
“Ne’ebe bainhira foo informasaun ne’e ba embaisador sira hotu-hotu, Sr. Ministru Zacarias da Costa la husik atu embaisador sira ne’e simu dezpaisu ida ne’e. Sra. Sekretaria Jeral Ministeiru Negosiu Estranjeriu ninian tuir atetude neutral, professional simu ordem husi Sua Exelencia Primeiru Ministru fahe duni dezpaisu Sr. PM ninian ba embaisador sira.”
Tuir Agio Pereira katak Ministru Negosiu Estranjeiru mos hirus maka’as bainhira rona sekretaia Jeral MNEC nian fahe dezpaisu PM ho numeru referensia 0414/GPM/III/10 maiske Xanana rasik “determina ona” atu Vicky Tchong informa lalais ba embaisador Timor Leste nian tomak. “Maibe nia (Minstru) la simu. Ameasa husi Sr. Ministru Dr. Zacarias da Costa katak mak o fahe dunik dezpaisu ida ne’e ba embaisador sira hotu-hotu sein ha’u nia autorizasaun maka o (ingles) dehan immediately suspended katak suspensu imediatamente.,” dale Agio.
Tempo Semanal nota katak relasaun entre Ministru Negosiu Estranjeiru mos la’os aat de’it ho Xefe Governu maibe mos ho Embaisador barak maka lamenta ho desizaun ne’e hodi hili liu halo tuir ordem PM ninian duke sira nia Ministru nia Ordem.
“Ha’u hanoin hanesan mos embaisador sira seluk, ami hotu konfundi ho atetude ho desizaun rua maibe ami hili liu mak halo tuir Primeiru Ministru ninian,” dehan Embaisador ida ne’ebe lakohi ninia naran foo sai iha jornal ne’e bainhira dada lia ho Tempo Semanal durante retiru iha MNEC. Nia hatuir katak ninia belun embaisador ida maka konsege troka email ho ministru Negosiu estranjeriu hodi diskute kona ba asuntu refere. “Kuandu ko’alia kona ba loyalidade no halo tuir ordem ha’u hili halo tuir maun boot ninia,” nia dehan.
Hanesan haktuir husi eis Veteranu da rezistensia ho naran kode Tigre katak uluk iha ai laran la iha rejimentu, regulamentu no lei sira maibe Falintil no klandestina sira sempre halo tuir de’it sa ida maka Xanana haruka.
Maibe ohin regulamentu no lei hotu iha ona no osan la falta nusa maka membru governu balun trai fali konfiansa PM ninian.Nune’e duni ha’u hanoin lala’ok Dr. Zacarias ninia kontra ona rezolusaun konsellu Ministru no husu Primeiru Ministru Maun Boot lalika hakfodak hodi hasai tiha Ministru bandel sira ne’e husi ninia governasaun,” dale Tigre.
Dr. Zacarias hanesan Ministru Negosiu Estranjeiru la hakruuk ba ordem ninia superior ninian. “Tan ba situasaun ida ne’e, la haktuir desizaun konsellu Ministrus ninian,”Agio fo razaun.
Maiske nune’e Governu kontente tebes ho atuasaun Sekretaria Jeral ministeiru Negosiu Estranjeiru ninian ne’e konsege exekuta ninia servisu ho didiak. “Dezpaisu ne’e too hotu ona ba Sr. Embaisador sira barak, maka ita haree rezultadu sr. embaisadores sira barak mai dunik,” hahi Agio.
Lia na’in Governu nian ne’e mos relata katak iha 23 de marsu Dr. Zacarias da Costa informa mos husi Sms ida ba gabinete Sr. Primeiru Ministru katak nia kansella nia vizita ba Brasil hodi ba partisipa iha reuniaun extra ordinariu konsellu de ministrus CPLP ninian. Tan ba nia tenke tratamenetu iha Jakarta depois deskansa iha Bali, depois bele karik sei ba mos halo check up iha Singapura. “Gabinete Sr Primeiru Ministru simu informasaun ida ne’e husi SMS,” dehan Agio.
Hafoin mosu ordem Primeiru Ministru loron 26/03 bainhira, Dr. Zacarias ba tiha halo tratamentu no Check up iha Bali. Nune’e duni, “dia 27 (Marsu 2010) sabadu kalan, ita nia oras tuku 10:30 (tuku sanulu ho balu) haruka mensajen mai Sr. Primeiru Ministru liu husi asesora Sr. Primeiru Ministru ninian dehan katak, “ha’u foin maka hatene katak iha ha’u nia auzensia konsellu de Ministru halo desizaun ida dezaturiza ha’u ka hasai autoridade husi ha’u. Tan ba ne’e maka ha’u la iha alternative ida, aprezenta ha’u nia rezignasaun. Maibe antes aprezenta ha’u nia rezignasaun no anunsia publikamente ha’u hakarak aban kedas ko’alia ho Pm.”
Iha findu Semana no kala PM iha momentu ne’eba dala ruma sente kole ho ceremonia graduasaun no Promosaun PNTL iha palasiu nia. “Ne’e sabadu kalan boot ne’ebe aban Domingo loron santu, maka ordem husi Dr. Zacarias iha Bali, Jakarta ka Indonesia. Ha’u la hatene. Haruka mai kalan boot dehan katak aban kedas ko’alia ho Primeiru Ministru tan ba nia atu anunsia ona publikamente ninia rezignasaun,” Agio lamenta Agio ninia atetude ne’e.
Nia haktuir reasaun, “Sr. Primeiru Ministru simu informasaun ne’e, nu’udar primeiru Ministru hotu-hotu normal la kontente ho informasaun ida ne’e;Tan ba primeiru ita iha rai liur halo nusa maka ita anunsia ita nia rezignasaun, I hakarak ko’alia kedas ho Xefe do Governu Sr. Primeiru Ministru para anunsia ona publikamente?, Nusa maka la fila tiha ona mai ita nia rain konsulta lai ita nia partidu, konsulta lai ita boot nia familia sira, konsulta lai Sr. Prezidenti da Republika no konsulta lai ema hotu-hotu ne’ebe importante ba ita nia estadu tan ba interese nasional, konsulta ho Sr. Primeiru Ministru Pesoalmente, tuur ho Sr. Primeiru Ministru maka depois publikamente ba anunsia rezignasaun?
“Teor Mensajen ne’e hanesan ofensivu. Tan ba ne’e Sr. Primeiru Ministru la foo resposta atu ko’alia liu husi telephone,” dehan Agio.
Agio mos relata tan kronojia seluk ne’ebe akontese iha reuniaun konsellu de Ministru ninian bad ala iha iha fulan Marsu ne’e taka ho PM ninia hirus ba Dr. Zacarias ninia SMS. “Iha dia 31 de Marsu konsellu de Ministrus ordinariu, molok atu taka Sr. Primeiru Ministru hatoo nia hanoin. Nia dehan bele haruka rezignasaun por eskritu. Ha’u la simu mainias I ha’u la simu ameasas husi ha’u nia ministru ministru ida ne’ebe de’it. I Sr. Primeiru Ministru foo hanoin katak ba konsellu Ministru tomak dehan hakarak atu ukun povu ukun ho umildade, haraik an la’os ukun ho arogansia. I Sr. Primeiru Ministru dehan ha’u nia pasiensia ne’e iha limites,” Agio hasaran tuir PM ninia lia fuan iha sorumutu Konsellu de Ministru.
Hafoin de Reuniaun ne’e, “gabinete Sr. Primeiru Ministru ninian la foo hatene bu’at sira ne’e hotu ida, foo hatene de’it ho respeitu katak Sr. Primeiru Ministru dehan bele haruka ita boot nia rezignasaun por eskritu mai,” haktuir Agio.
Iha dia 01 de Abril a partir oras 21:00 hetan resposta via SMS husi Ministru Zacarias.
“Sr. Ministru Zacarias hatan katak karta ne’e hakerek hela ona mas ha’u insiste ha’u nia pedidu se Sr. Primeiru Ministru lakohi ko’alia ho ha’u tambein tenke deklrar apertamente,” Agio Sani hikas Sms husi Zacarias.
Tuir observasaun husi Presidente Partidu Milenium Demokratiku katak, “Dr. Zacarias tauk atu lakon ninia pozisaun no halo “Kebohongan Publik ou Public Lier.” Nia hatutan katak nia la fiar Dr. Zacarias hakarak atu husi ninia kargu hanesan Ministru Negosiu estranjeiru no Kooperasaun tan ba se PSD sai husi AMP mak sira lakon barak liu duke hela iha Governu Xanana ninian.”
Iha Governu AMP PSD okupa pozisaun xafe hanesan Vice PM ba asuntus administrasaun no Boa Governasaun, Ministru Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun, Ministra Justica, Ministru Dezenvolvimentu Ekonomia, Sekretariu Estadu ida mos Vice Prezidente Parlamentu Nasional maiske sira hetan de’it kadeira neen.
Ih Agio nia jornalista sira hanoin Governu atu fahe premiu husi konferensia loron hat ninian maibe afinal premiu SMS rezignasaun husi Sr. Zacarias Albano da Costa. “Ne’ebe komunikasaun sira ne’e maka funan funan, naba-naba too ohin maibe ohin duni gabinete fahe SMS sira ne’ebe ha’u foin refere ohin ne’e ba ita boot sira en portuges maibe Dr. Naikoli traduz ona ba tetun para hodi tulun ita boot sira,” dehan Ahio hodi soe matan ba Naikoli ne’ebe hamriik besik parede iha ninia liman karuk.
Hataan ba Jornalista bainhira husu karik iha indikasaun tempu ruma ona husi Dr. Zacarias atu hatoo ninia surat rezignasaun sekretariu Estadu Konsellu Ministru ne’ebe sai hanesan fundador ida ba PSD ne’e hateten, “ne’e konforme ona ba Dr. Zacarias da Costa ne’ebe iha kedas ona dia 1 de Abril nia dehan hakerek ona karta ne’e, liu tiha ona semana ida la hatene hakerek hotu ka seidauk ita boot sira husu ba Dr. Zacarias.”
Tuir deskripsaun Primeiru Ministru RDTL hateten katak Dr. Zacarias hanesan ministru
Ida maka mainia liu iha Governu ninia laran karik ne’e oin imajen govenu ninian? “Hanesan Ministru Negosiu Estranjeiru ne’e sai hanesan diplomata numeru um estadu ninian tenke hatene normas no regras de komportamentu ne’ebe ha’u husi ita boot sira maka halo analize ne’eba,” Viadas Agio ho diplomatikamente mos.
Tuir informasaun katak husi membru partisu social demokrata ida ne’e jornal ne’e dada lia ho iha Parlamentu Nasional (12/04) hateten katak Dr. Zacarias halo buka dalan atu hasoru Primeiru Ministru maibe eis Lider Rezistensia ne’e izola hela nafatin Dr. Zacarias. “Tuir ha’u rona hodi kalan iha enkontru partidu ninian Ministru Zacarias halo esforsu dala tolu ona maibe PM lakohi atu hasoru nia. No dala ida dehan PM rona nia ba sai tiha fali ho kareta no tempu seluk PM kala haruka seguransa sira la foo tama,” dehan Membru PSD ne’ebe sei ativu iha partidu ne’ebe husu atu lalika foo sai ninia identidade.
Iha Parte seluk iha loron Tersa feira dader tuku 11 ate 13 Primeiru Ministru hasoru malu ho Prezidente da Republika iha Palasiu Ai tarak laran. Hafoin de enkontru PM Xanana la foo sai buat barak maibe dehan nai ulun Timor nian rua ne’e diskute duni problema refere. Jornalista sira litik PM maibe nia deit katak, “Aban ami sei ko’alia iha konsellu de Ministru ne’e duni hein de’it.”
Tuir Fontes Jornal ne’e ninian katak Prezidente da Republika tenta atu sai mediador ba disputa entre PM ho Ministru Negosiu estranjeiru. Iha dia 8 de Abril Prezidente Horta apela ona ba PM atu lalar manu ruma hodi buka dame tiha.

Karik PM Xanana Sei hakruuk ba Ministru Negosiu Estranjeiru Dr. Zacarias Albano da Costa ho Deputadu Riak Leman ninia ameasa ne’e hodi la hasai Prezidente PSD husi ninia kargu? Ita hein de’it.

Friday, 9 April 2010

Zacarias Abandons His Post.

Minister of Foreign Affairs Zacarias da Costa Abandons His Seat at the Dili International Dialogue

On the morning of 8 April 2010 the Dili International Dialogue for Peace and Statebuilding was convened. The G7 States of which only 5 attended and fragile states.  Most of Timorese Ministers, Vice Ministers, Secretary of States and Ambassadors attended the meeting. 

However, the Minister of Foreign Affairs, Zacarias da Costa was notably absent.

In today's Dili daily newspapers the reports that the Minister of Foreign Affairs sent a resignation notice by SMS to the Prime Minister of Timor-Leste, Xanana Gusmao, is further causing a divide between the Prime Minister and his chief international envoy Zacarias da Costa.

The Timor Post newspaper headline was “Xanana “Ban” Zacarias Enter Government Palace,”.


The Suara Timor Lorosae reportedly stated “Reject to Resign, Prime Minister Office Ready to release MNEC Zacarias SMS".  

The Diario Nacional  second headline title is, “Foreign Minister is not loyal to PM Xanana.”

At the Dili International Dialogue he seat between Vice PM Mario Carrascalao and the Minister of Justice Lucia Lobato was empty. On the table there was a label which
indicate the of name DR. Zacarias Albano da Costa but he was absent from his post.

“As a Foreign Minister he is supposed to be present because there a lot of foreign dignitaries and this conference is the first international event of its type organised by Timor-Leste but I dont want to comment further“,  said an East Timorese ambassador who came to TL for the conference.

The dispute between the Prime Minister and Foreign Minister is caused by the presence of East Timor Ambassadors at the conference. Previously Foreign Minister Zacarias da Costa gave orders to  Timorese Ambassadors not to come for the donor meeting.  This order was countermanded by Prime Minister Xanana Gusmao who called the Ambassadors to Dili regardless.

This fueled the anger of Foreign Minister Zacarias A. Da Costa and he sent an SMS to the Prime Minister informing of his intention to resign from his post.

Meanwhile at the Dili International Dialogue Minister of Finance Emilia Pires, urged the donors to allow the so called international advisers or consultant in the carrying out their duties to be integrated with the local government system. “You pay them but give them to me,” said Emilia.

The international advisers are attached to the local system to transfer their knowledge to the locals but in terms of Timor-Leste experience in the last decade much of tax payer money has been wasted to pay high salary for those international consultancy which left Timor Leste for many years to come in need of importing foreign consultants.

Emilia said many international adviser don’t have capacity to assist Timorese to draft any policy. “There are many cases to be use as an example,” said Emilia. In the resume the international community recognised that, “ we are not doing enough.” The participant in the Dili Dialogue paticipated by 45 state including fragile states such as Siera Leone, Nepal, Sudan, Burundi and two other state fragiles like Afganistan and Haiti were not present.

Thursday, 8 April 2010

MNEC Informa Ona Nia Rezignasaun, Mais Ministru Nafatin

Kupa: “MNEC Public liar.”
“Sé konsellu Ministru deside buat ruma kona ba ha’u nia ministeiru, ha’u maka primeiru tenki hatene. La’os katak ha’u simu fali mensajen ida husi asesora Primeiru Ministru katak ha’u tenki rezigna an.”  

Iha loron Sabado mais ou menus tuku 22 minutu 30 kalan (27/03/2010) gabinete Primeiru Ministru Kay rala Xanana Gusmao simu SMS ho hakerek iha lian Portuges haruka tuir numeru Telemovel Official ne’ebe utilizadu husi MNEC DR. Zacarias Albano da Costa.  “Amanha mesmo quero falar com o Primeiro Ministro antes de Anunciar publicamente minha resignaçaõ,” dehan iha sms ne’ebe haruka liu husi numeru telemovel 7230016 mak DR. Zacarias uza. Karik urjente tebes mak MNEC haruka sms ba Primeiru Ministru RDTL iha kalan no fin de semana mak karik PM mos loron sei fera ulun hela mos ba promosaun PNTL sira nian. 

Iha loron 05/03/2010 sabado semana ida depois jornal ne’e publika iha ninia sitiu exkluzivamente no emprime iha jornal iha loron 05/04/2010. Publiku hakfodak no iha loron 06/04/2010 durante de ceremonia aniversariu ba dala sanolu Banku dezenvolvimentu Asia nian iha edifisiu MNEC praia dos kokeirus Dili, DR. Zacarias dehan, “ha’u mos uluk jornalista, hanesan imi. Mais jornalista tebes duni. I ha’u bele dehan ba imi ha’u la fiar buat hotu hotu jornais sira hakerek. Ha’u bele dehan ba imi lalika fiar buat hotu-hotu jornais sira hakerek. ” 

Iha parte seluk Presidenti partidu Milenium Demokratiku hateten katak nia la fiar, ninia belun Presidenti PSD, DR. Zacarias la barani atu lakon ninia kadeira mamar iha uma mutin boot tasi ibun praia dos kokerus nian. Kupa mos alega katak MNEC so bele haruka SMS ameasa PM de’it dehan atu rezigna maibe nia dehan MNEC la konsisten ho ninia lia menon. Tuir Kupa atetude MNEC nian ne’e la eduka povu. “Prosesu edukativu katak lideransa ida tenki konsistenti iha ninia lia fuan ho asaun,” dehan Hermengildo Lopes alias Kupa. “Ha’u hanoin MNEC halo ona “kebohongan publik” ka “Public lier” tan ba publiku hatene ona katak nia informa ona ninia rezignasaun maibe ohin nia tauk atu realiza ninia rezignasaun ne’e,” kupa alega. 

MNEC Zacarias iha 06/04 foo sala media ninia publikasaun maiske bainhira jornal Tempo Semanal atu publika ninia noticia sei halo konfirmasaun ho MNEC  via telemovel iha loron 03/04/2010 no DR. Zacarias la nega alegasaun ne’e. 

“Nein dismente i nein konfirma maibe bainhira ha’u fila iha dia 6, depois ko’alia ho Sr. pm depois sei ko’alia ba Jornalista sira.” Iha loron 12 antes, DR. Zacarias Albano Da Costa sente katak urjente tebes atu informa ba Gabinete PM maiske iha kalan oras 22 minutu 30 kona ba ninia rezignasaun maibe iha  07/04/2010 durante de konferencia parseiru dezenvolvimentu  iha ex- Merkadu Municipal Dili, ba jornalista sira MNEC la sita ona konteudu SMS katak sei ko’alia ba publiku kona ninia rezignasaun (Notisia TS loron 05/04/2010) mais foti fali kestaun kona ba fontes ne’ebe mak foo sai ninia sms. “ha’u hanesan ministru presiza ko’alia ho primeiru Ministru. Tuir mensajen ka tuir email ka tuir sa ida de’it. Agora ha’u lamente tebe-tebes katak iha gabinete PM nia laran, ema balun mak foo sai fali mensajen sira ne’e i mensajen hirak ne’e la esplika. Porque sé mensajen ida fo sai hanesan ne’e deit, la esplika naturalmente distorse buat bara-barak. Agora ha’u hanoin ida ne’e mos tenki punidu tuir diretu penal i iha estatu funsaun publiku mos tenki iha konfidensialidade ba komunikasoens, ba dokumentus no ba informasoens hotu-hotu iha laran. “Ha’u hanesan ministru ko’alia ho PM naturalmente ke ha’u la hein katak iha elementus iha Gabinete Primeiru Ministru rasik mak foo sai ba liur,” Lamenta Zacarias. “I dala ruma ha’u hakarak dehan ba imi katak ha’u seidauk ko’alia duni ho Primeiru Ministru ne’e duni mak ha’u labele ko’alia ho ita boot sira. Mais ha’u hakarak dehan de’it katak sé informasaun ruma, sé mensajen ruma mak ha’u haruka ba Primeiru Ministru foo sai ba liur primeiru, ne’e la loos. Segundo foo sai de’it mensajen sira ne’e, ema la kompriende. I ha’u labele esplika buat sira ne’e ba imi por que ha’u seidauk ko’alia ho Primeiru Ministru tan seidauk esplika ba PM. katak Ida ne’e mak akontese i ha’u nia hanoin nusa.” “I agora ha’u hakarak lamenta tebe-tebes katak, iha gabinete Primeiru Ministru i gabinete Sekretariu Estadu konsellu Ministru mak foo sai buat ida ne’e. Ida ne’e la loos. Por que ha’u iha direitu atu halo komunikasaun tuir ne’ebe ne’ebe de’it ho PM.” Nia realsa katak nia iha direitu atu ko’alia ho PM liu husi SMS, email no karta mais, “sé mak la iha direitu maka ema sira ne’ebe fo sai mensajen sira ke ha’u nia ba Primeiru Ministru sein husu esplikasaun ba ha’u i ba Sr. Primeiru Ministru rasik.” 

Bainhira husu kona ba kontiudu SMS ne’ebe hatudu hanesan ameasa atu rezigna an Ministru ne’e ho lalais kua hodi alega, “Naun, ha’u mak simu mensajen husi asesora Sr. Primeiru Ministru nian eehh dehan katak sr. Sekretariu Estadu Agio mak haruka, atu forsa ha’u atu rezigna an.” “Ha’u por prinsipiu la hatudu ha’u nia mensajen sira ne’e ba imi. Mais sé imi hakarak ha’u mak hatudu mensajen sira ne’e ba imi. Portantu ida ne’e maka loos.” Zacarias mos hateten nia leal ba Primeiru Ministru no governu no kestiona, “sé maka la leal ba Amp, hodi vota ho Fretilin iha parlamentu kontra votus amp nian? Ne’e PD maka halo duni. Foin dadauk ne’e ita hotu hatene votus ba Sr. Sebastiao Ximenes nian ba provedor Direitus Umanus Justisa nian, sé mak la leal no sé mak la leal?”
 

“Agora Sr. deputadu sira seluk hakarak distorse buat sira ne’e dehan ha’u mak la leal ba PM maibe ha’u sempre liakl iha situasaun sa ida de’it.” Bainhira husu kona ba karik nune’e entaun mosu dezentendimentu entre partidu sira iha AMP Zacarias dehan loos duni. “Ne’e imi rasik hatene, la iha disiplina iha parlamentu nia laran. Sé Sr. presidenti Parlamentu dehan ba nia deputadu sira pelumenus disiplina uitoan, vota tuir AMP nia instrusoens. Sin. Mais iha duni parlametu nia laran la iha disipilina. I agora dehan ha’u mak la leal ba Primeiru Ministru
ne’e ita hakarak bosok povu, “Zacarias deklara. Tuir reportajen Jornal Timor iha edisaunloron 07/04 Presidenti  PN, Fernando de Araujo Lasama apoiu PM hasai ministru ne’ebe la loyal.
 

Iha parte seluk husu Deputadu husi Bankada CNRT, Aderito Hugo da Costa reazen katak karik DR. Zacarias rezigna duni husi pozisaun sei la lori impaktu negativu ruma ba governasaun Xanana ninian tan ba tuir matematika kadeira CNRT iha 18, PD iha 8, ASDT iha 5, Undertim 2 no independenti ida nune’e lakon kadeira 6 sei la doko ai riin AMP. “Diak liu gentleman, lalika kucing-kucingan tan ba pozisaun ne’e hanesan pozisaun Ministru hanesan pozisaun politiku la’os hanesan pozisaun kareira,” dehan Hugu ho fiar an. 

Tuir realidade, iha AMP nia ukun, partidu ne’ebe iha liu benefisiu maka PSD, tan ba pozisaun importante hanesan Vice PM ida, Ministru Negosiu Estranjeiru no Cooperasaun, Ministru Dezenvolvimentu Ekonomia, Sekretariu Estadu ida ne’ebe rezigna ona no Vice Presidenti Parlamentu Nasional, PSD mak okupa.

Saturday, 3 April 2010

Zacarias (Minister of Foreign Affairs) Threatens to Resign to the Prime Minister by SMS, Xanana asks him to do so quickly.

Translation of earlier article:

The possibility of the resignation from the position of Minister for Foreign Affairs by the President of PSD Zacarias Albano da Costa will have an impact on the foundations of the Xanana government.


According to Tempo Semanal’s confidential and trusted sources from within the Council of Ministers it is said that the Minister for Foreign Affairs and Cooperation (MFAC), Dr Zacarias Albano da Costa
  has threatened to resign from his position because of some differences of opinion with the Prime Minister Kay Rala Xanana Gusmao.

Minister Zacarias sent an SMS text to the office of the Prime Minister on 27/03/2010 to inform him that, “When I return I will request a meeting with the Prime Minister before announcing publicly my
  resignation,” a trusted source from within Timor-Leste’s Council of Ministers read out directly this SMS text from Minister Zacarias to this newspaper.

The source explained that the differences between the leader of the government and this member of government were exacerbated when the Minister for Foreign affairs and Cooperation boycotted the wishes of his leader.


“This shows that the Minister for Foreign Affairs Dr Zacarias Albano da Costa was challenging the authority of the Prime Minister Kay Rala Xanana Gusmao by not complying with the instructions of the leader of the IV Constitutional Government’s.  The Prime Minister wanted all ambassadors to return to attend the development partners’ meeting, as they normally do annually, but this year the Minister ordered them not to come.  This is acting against the national interest.”


During the meeting of the Cpuncil of Ministers on the 31/03/2010 the Prime Minister asked Dr Zacarias to quickly act on his threat. Trusted sources from the Council of Ministers told this newspaper that the Prime Minister said, “send your resignation to me.”


“Minister Zacarias has already threatened to resign often, starting with when he sent an SMS to Deputy Prime Minister Lugo,” the source alleged.


When this newspaper tried to confirm with the Minister for Foreign affairs and Cooperation by telephone on 01/04/2010 in Bali Dr Zacaria said that he would not be making any further comments because he was on holidays and on his way to Singapore for medical treatment, and that on his return on 06/04/2010 he would speak with the Prime Minister before speaking to journalists.


Asked about the SMS to the Prime Minister, Dr Zacarias said that, “I prefer not to say anymore because I have not yet spoken to the Prime Minister, I am still on leave and will return on the sixth
  (06.04.2010) and on the sixth I will speak further about this issue.”  He added that, “I do not know what the Prime Minister said in the Council of Ministers yesterday (31.03.2010) because I did not participate in it.”  He added that until he has spoken with the Prime Minister he will, “neither confirm nor deny, but when I return on the sixth then I will speak with the Prime Minister, then I think I will be able to speak with journalists.”

The Fourth Constitutional Government comprises the Parlamentary Majority Alliance (AMP), brining together the CNRT, PSD, ASDT, PD and Undertim parties. Dr Zcarias Albano da Costa comes from the Social Democratic Party and at the party’s congress was elected as its President, which resulted in a split in the said party forming the National Development Party (PDN).  PSD holds six seats in the national parliament and it is likely this resignation will upset the stability of the AMP government.  We wait and see.

Friday, 2 April 2010

MNEC Internet Exclusif: Zacarias Husu Rezignasaun Liu Husi SMS, Xanana Husu Hatama Lalais

Zacarias (Minister of Foreign Affairs) Threatens to Resign to the Prime Minister by SMS, Xanana asks him to do so quickly.

Karik ho rezignasaun Prezidente PSD, DR. Zacarias Albano da Costa husi ninia kargu hanesan Ministru Negosiu Estranjeiru sei lori impaktu lahok ba ai riin governu Xanana ninian.  Tuir fonte jornál Tempo Semanál Fidedigna s iha Konsellu Dos Ministru hateten katak Ministru Negósiu Estranjeiru no kooperasaun (MNEK) DR. Zacarias Albano da Costa ameasa atu husik ninia kargu tan ba iha diferensa hanoin balun ho Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão. Ministru Zacarias haruka sms ida ba gabinete do Primeiru Ministru iha loron 27/03/2010 hodi informa katak, “Bainhira ha'u fila sei husu reuniaun ho Primeiru ministru antes anunsia publikamente ha'u nia rezignasaun,”Fonte Fidedigna iha konsellu Ministru s Timor Leste sani hikas Sms husi Ministru Zacarias ninia ba Jornal ne'e. Fonte ne'e esplika diferensa entre lider governu ho ninia membru ne'e
mosu tan ba Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun ne'e boikota hanoin ba husi ninia ulun boot. “ Ne'e hatudu katak Ministru Negósiu Estranjeiru DR. Zacarias Albano da Costa dezafia autoridade Primeiru Ministru Kay Rala Xanana nian bainhira nia la halo tuir ulun boot IV Governu Konstitusionál ne'e ninia orientasaun. “Primeiru Ministru hakarak embaixadór sira nu'udar tinan tinan, normál mai hotu tuir reuniaun ho parseiru dezenvolvimentu maibé tinan ida ne'e Ministru Zacarias boikota. Ne'e boikota interese nasionál.” Iha soru mutuk Konsellu dos Ministru loron 31/03/2010 mós Primeiru Ministru husu atu DR. Zacarias realiza lalais ninia ameasa ne'e. Husi fonte s Fidedigna s iha mós konsellu dos Ministru hateten ba jornál ne'e katak primeiru Ministru hateten, “haruka ita boot nia rezignasaun mai.” “Ministru Zacarias ameasa atu halo rezignasaun ne'e beibeik ona no hahú husi haruka mensajen ba vice Primeiru Ministru Lugo,” fonte ne'e alega.

Bainhira jornál ne'e halo konfirmasaun ho Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun via telefone iha (01/04/2010) husi Bali DR. Zacarias hateten nia sei sei halo komentáriu tan ba nia iha feira s no sei ba halo tratamentu saúde iha Singapura no fila iha dia 06/04/2010 mak ko'alia uluk ho PM maka sei hato'o ba jornalista sira. Husu kona ba mensajen SMS ba Primeiru Ministru DR Zacarias hateten katak, “ha'u prefere la ko'alia tan ba ha'u seidauk ko'alia ho Sr. Primeiru Ministru, ha'u sei iha hela feira s i dia seis (06/04/2010) ha'u fila i dia seis maka ha'u ko'alia kona ba ida ne'e.” Nia hatutan katak, “ha'u la hatene hodi seik (31/03) saa ida maka Sr. Primeiru ko'alia iha konsellu dos Ministru s tan ba la partisipa iha ne'ebá. Nia hatutan katak bainhira nia seidauk ko'alia ho Primeiru ministru maka nia, “nein konfirma nein dezmente, maibé ha'u too dia 6 depois ha'u ko'alia ho Primeiru Ministru, ha'u hanoin depois ko'alia ho jornalista sira.”

IV Governu konstitusionál forma husi bloku Aliansa Maioria Parlamentár (AMP), ne'ebé halibur husi partidu  CNRT, PSD, ASDT, PD no Undertim. DR. Zacarias Albano da Costa mai husi partidu Sosiál Demokrata no iha kongresu partidu ne'e ninian hili ona nia sai hanesan Prezidente partidu refere ne'ebé rezulta partidu ida ne'e lakon ninia membru balun hodi hasees ba Partidu Dezenvolvimentu nasionál (PDN). PSD iha kadeira neen iha Parlamentu nasionál karik ho rezignasaun ida ne'e bele doko governu AMP ninia ukun. Iha hein no haree took.